از نويسندگان تراوش كرده و روى كاغذها ثبت شده است . البته مسلم است كه اين گونه جملات برخى از افكار را به خود جلب مىنمايد و آنها را يك حقيقت مسلم مىپندارند . و ممكن است جملاتى كه در مواردى از نهج البلاغه كه بازگو كنندهء تأثرات امير المؤمنين عليه السلام در تأييد مضامين فوق است ، مورد استشهاد قرار بدهند و بگويند : چون امير المؤمنين هم با احساسات زندگى ميكرد و هم با تعقل ، لذا زندگى براى او يك تراژدى ( فاجعهء دردناك ) بوده است . به نظر مىرسد مضامين فوق از يك ديدگاه ادبى نزديك به مرزهاى روانى - فلسفى گفته شده است . و تطبيق آنها بر زندگى امير المؤمنين ناشى از بى اطلاعى از شخصيت آن بزرگوار بوده است . ما براى توضيح اين مطلب ، احساسات و تعقل را بطور اختصار مطرح مىكنيم تا ببينيم آيا مضامين فوق صحيح است يا نه بطور كلى احساسات عبارتست از تموج روانى و هيجان در هنگام ارتباط با پديده‌ها و واقعيات كه به نوعى از انواع ، دريافتكننده را تحت تأثير قرار مىدهند و دريافتكننده در برابر آنها مقاومت خود را از دست مىدهد . اگر شخصيت دريافتكننده همواره با روان تأثرپذير با عوامل محرك رو برگردد ، جاى ترديد نيست كه تناقضهائى كه از عوامل محرك ، درون چنين شخصيتى را جولانگاه خود قرار مىدهند ، نتيجه اى جز اندوه مستمر ببار نخواهند آورد . ولى اين روش زندگى نه مىتواند تحركات احساساتى را بطور مطلق محكوم كند و نه مىتواند احساسات را بطور عموم مقابل تعقل قرار بدهد . زندگى با احساسات خام توضيح اين كه احساسات دو حالت اساسى دارد : حالت يكم - ابتدائى و خام چنان كه در كودكان و افراد رشد نيافته ديده